Uzupełnianie, poprawianie lub wyjaśnianie dokumentów na żądanie zamawiającego na podstawie art. 26 ust. 3 pzp – cz. 4

5. Uzupełnianie dokumentów

Na wykonawcy ciąży obowiązek udzielenia wyczerpującej odpowiedzi na otrzymane wezwanie w zakreślonym w nim terminie. Ewentualne niedochowanie tego obowiązku, czy to przez brak odpowiedzi w ogóle, odpowiedź niepełną, czy też poprzez niedotrzymanie wyznaczonego terminu, grozi wykonawcy poważnymi konsekwencjami w postaci wykluczenia z postępowania (na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 12 pzp) lub utraty wadium (zgodnie z art. 46 ust. 4a pzp).  

Kilka słów poświęcić należy nierzadko występującym sytuacjom, kiedy to wykonawca z własnej inicjatywy, tj. bez wezwania ze strony zamawiającego, składa dokument lub oświadczenie w postępowaniu, czyniąc to na etapie, w którym winien być o to uprzednio wezwany przez Zamawiającego w trybie art. 26 ust. 3 pzp. Z punktu widzenia brzmienia analizowanego przepisu, wydaje się to niedopuszczalne, dokumenty i oświadczenia bowiem winny być składane na wezwanie zamawiającego, która to czynność została dla niego zastrzeżona przepisami. Podnoszona jest jednak argumentacja wskazująca na to, że żaden z przepisów pzp nie daje zamawiającemu podstawy do zwrotu złożonego dokumentu lub oświadczenia 

i jednocześnie brak jest regulacji, która zabraniałaby weryfikację przez zamawiającego dokumentów złożonych w takim trybie. Rozumowanie to wydaje się słuszne, jako zmierzające do odformalizowania postępowania i jego przyspieszenia w określonych przypadkach (kiedy to złożone „samodzielnie” przez wykonawcę dokumenty lub oświadczenia okazują się kompletne i prawidłowe). Pomijanie jednak czynności wezwania przez zamawiającego wykonawcy na podstawie art. 26 ust. 3 pzp obarczone jest sporym ryzykiem związanym z brakiem wyczerpania całości procedury przewidzianej ustawą. Działanie tego rodzaju może też doprowadzić (w określonych okolicznościach) do nierównego potraktowania wykonawców lub do naruszenia zasady jednokrotnego wezwania (por. wyrok KIO z dnia 4 marca 2015 r., KIO 245/15). Z uwagi na powyższe większość orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej zapadłych w analizowanym stanie faktycznym, opowiada się zdecydowanie za koniecznością stosowania wezwania z art. 26 ust. 3 pzp, bez względu na samowolnie podjęte działania przez wykonawcę (por. wyroki KIO: z dnia 2 lutego 2015, KIO 61/15, z dnia 11 lipca 2016r. KIO 1122/16  ).         

Pewnym rozwiązaniem pośrednim, które wydaje się bezpieczne dla zamawiającego, zgodne z przepisami, a jednocześnie pozwala na uniknięcie zbędnego formalizmu w określonych przypadkach, jest zwrócenie się do wykonawcy, który samodzielnie (tj. bez wezwania ze strony zamawiającego) uzupełnił dokumenty objęte dyspozycją art. 26 ust. 3 pzp, ze standardowym wezwaniem, z jednoczesnym zastrzeżeniem w jego treści, że zamawiający uzyskał określone dokumenty i na wyraźne oświadczenie wykonawcy w tym przedmiocie będzie je traktował jako złożone w odpowiedzi na wezwanie. Oczywiście tego rodzaju działanie nie może powodować naruszenia zasady jednokrotnego wezwania i uzupełniania dokumentów na podstawie art. 26 ust. 3 pzp.   

Z zagadnieniem uzupełniania oświadczeń i dokumentów na wezwanie zamawiającego ściśle wiąże się kwestia ich aktualności. Wypada wspomnieć, że z brzmienia art. 26 ust. 3 pzp sprzed jego ostatniej nowelizacji, wynika jednoznacznie, że „złożone na wezwanie zamawiającego oświadczenia i dokumenty powinny potwierdzać spełnianie przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu oraz spełnianie przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego, nie później niż w dniu, w którym upłynął termin składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo termin składania ofert.

Aktualna treść omawianego przepisu już takiego wymogu nie zawiera. Oznacza to, że – zgodnie z ideą nowelizacji pzp z roku 2016 – wykonawcy nie muszą już dysponować dokumentami dotyczącymi stanu na dzień upływu terminu składania ofert. W odpowiedzi na wezwanie z art. 26 ust. 3 pzp (podobnie z resztą jak ma to miejsce wobec wezwań z art. 26 ust. 1 i 2 pzp) składane mogą być dokumenty dotyczące aktualnej sytuacji podmiotowej wykonawcy. Z tego punktu widzenia obecnie, dla oceny aktualności oświadczeń lub dokumentów, istotne znaczenie ma data wyboru najkorzystniejszej oferty, a nie dzień, w którym upłynął termin składania ofert (por. np. wyrok KIO z dnia 1 marca 2018 r., KIO 280/18, w którym wskazano, że: w aktualnym stanie prawnym nie ma zobowiązania do przedstawiania dokumentów dotyczących braku podstaw do wykluczenia (w tym m.in. informacji z KRK) z datą sprzed składania ofert lub nawet z datą po składaniu ofert ale z wprost określonym stanem faktycznym dotyczącym daty składania ofert. Wystarczające jest obecnie przedstawienie aktualnego na dzień złożenia dokumentu z datą po dniu składania wniosków, z poświadczeniem stanu faktycznego na dzień wystawienia dokumentu, o ile zachowuje on swą aktualność na dzień składania wniosków (tu ofert) rozumianą jako brak sprzeczności treściowej z oświadczeniem składanym wstępnie w ramach JEDZ).

Wspomnieć także wypada, że w określonych sytuacjach wykonawca zwolniony jest z obowiązku dostarczania oświadczeń lub dokumentów. Zgodnie z treścią art. 26 ust. 6: wykonawca nie jest obowiązany do złożenia oświadczeń lub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1 i 3, jeżeli zamawiający posiada oświadczenia lub dokumenty dotyczące tego wykonawcy lub może je uzyskać za pomocą bezpłatnych i ogólnodostępnych baz danych, 

w szczególności rejestrów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 570 oraz z 2018 r. poz. 1000, 1544 i 1669). Zwolnienie z obowiązku dostarczania wymaganych przez zamawiającego oświadczeń lub dokumentów będzie dotyczyło zatem dwóch rodzajów sytuacji:

  1. gdy zamawiający posiada już określone oświadczenia lub dokumenty objęte wezwaniem (np. w związku z prowadzonym uprzednio postępowaniem, w którym brał udział ten sam wykonawca) – dotyczyć to będzie jednak wyłącznie oświadczeń lub dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu lub kryteria selekcji i brak podstaw wykluczenia, oraz
  2. gdy zamawiający może je uzyskać z bezpłatnych i ogólnodostępnych baz danych, co w praktyce dotyczy przede wszystkim informacji z Krajowego Rejestru Sądowego oraz Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Warto jednak podkreślić, że stosownie do przepisu § 10 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju 

z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia, wykonawca ma obowiązek wskazania tych oświadczeń lub dokumentów.

Jeżeli w ocenie wykonawcy, przesłane mu wezwanie w trybie art. 26 ust. 3 pzp jest bezpodstawne, powinien skorzystać ze środków ochrony prawnej przewidzianych przepisami ustawy pzp. 


Image