Żądanie oświadczeń lub dokumentów nieuregulowanych w pzp.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. 2018, poz. 1986 z późn.zm.), zwanej dalej p.z.p.: W postępowaniu o udzielenie zamówienia zamawiający może żądać od wykonawców wyłącznie oświadczeń lub dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Oświadczenia lub dokumenty potwierdzające: 1) spełnianie warunków udziału w postępowaniu lub kryteria selekcji, 2) spełnianie przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego, 3) brak podstaw wykluczenia - zamawiający wskazuje w ogłoszeniu o zamówieniu, specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub zaproszeniu do składania ofert.

Z analizy przywołanej regulacji ustawy prawo zamówień publicznych wynika, że zamawiający winien żądań od wykonawców jedynie tych oświadczeń i dokumentów, które są niezbędne do przeprowadzenia postępowania. 

Rodzaje dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, okres ich ważności oraz formy, w jakich dokumenty te mogą być składane określa aktualnie rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia (Dz.U. z 2016, poz. 1126 z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem w sprawie dokumentów.  W myśl § 2 ust. 4 pkt. 9 i 10 w/w rozporządzenia: W celu potwierdzenia spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji dotyczących zdolności technicznej lub zawodowej zamawiający może żądać następujących dokumentów: (…) 9)  oświadczenia na temat wykształcenia i kwalifikacji zawodowych wykonawcy lub kadry kierowniczej wykonawcy; 10) wykazu osób, skierowanych przez wykonawcę do realizacji zamówienia publicznego, w szczególności odpowiedzialnych za świadczenie usług, kontrolę jakości lub kierowanie robotami budowlanymi, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, uprawnień, doświadczenia i wykształcenia niezbędnych do wykonania zamówienia publicznego, a także zakresu wykonywanych przez nie czynności oraz informacją o podstawie do dysponowania tymi osobami.  

Wzajemna relacja przywołanych wyżej przepisów ustawy p.z.p. prowadzi do kilku zasadniczych wniosków.  Po pierwsze żądanie dokumentów wymienionych m.in. § 2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie dokumentów jest ściśle skorelowane z postawionymi przez Zamawiającego w dokumentacji postępowania (stosownie do art. 25 ust. 1 pkt. 1 p.z.p.) warunkami i wymaganiami.  Taki wniosek wynika m.in. z orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 26 lutego 2018 r., KIO 246/18, w uzasadnieniu którego stwierdzono że: „Nie jest dopuszczalną sytuacja, że zamawiający nie opisze warunku udziału w postępowaniu, lecz żąda dokumentów bądź oświadczeń. Nie byłoby bowiem wiadomo, co takie dokumenty lub oświadczenia miałyby potwierdzać, ponadto nie można by było ich uznać za niezbędne do przeprowadzenia postępowania. Nie jest również dopuszczalna sytuacja, w której treść warunku miałaby być przez wykonawców biorących udział w postepowaniu wyinterpretowana z żądania przedstawienia dokumentu, bądź z innych postanowień SIWZ, czy ogłoszenia o zamówieniu.” Zbliżony pogląd został wyrażony w uchwale KIO z dnia 31 stycznia 2018 r., KIO/KU 3/18, w  której uzasadnieniu skład orzekający zauważył, że: „Zgodnie z art. 25 ust. 1 p.z.p. w postępowaniu o udzielenie zamówienia Zamawiający może żądać od wykonawców wyłącznie oświadczeń lub dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Z naruszeniem tego przepisu mamy zatem do czynienia w sytuacji, w której Zamawiający żąda od wykonawców oświadczeń lub dokumentów w zakresie przekraczającym granice zakreślone przez ustawodawcę w treści przepisu art. 25 ust. 1 p.z.p., tj. gdy żądane oświadczenia lub dokumenty nie są niezbędne do przeprowadzenia konkretnego postępowania o udzielenie zamówienia.”

Jeżeli zamawiający postawił warunek udziału w postępowaniu w postaci konieczności dysponowania przez wykonawcę osobami posiadającymi wymienione przez zamawiającego doświadczenie, wykształcenie i kwalifikacje zawodowe - to na potwierdzenie spełniania tego warunku winien żądać wykazu osób, o którym mowa w § 2 ust. 4 pkt 10 w/w rozporządzenia, w którym powinny zostać umieszczone m.in. informacje skorelowane z postawionymi warunkami udziału w postępowaniu w zakresie kwalifikacji zawodowych, uprawnień i doświadczenia tych osób. Co do zasady wykonawcy nie mają obowiązku umieszczania w wykazie osób informacji, które nie służą wykazaniu spełniania warunków sformułowanych przez zamawiającego w dokumentacji postępowania. 

Ponadto można spotkać się również z poglądem doktryny, że żądanie oświadczenia, o którym mowa w § 2 ust. 4 pkt 9 rozporządzenia w/s dokumentów, jest uprawnione gdy zamawiający określa w postępowaniu wymóg posiadania odpowiedniego wykształcenia i konkretnych kwalifikacji zawodowych odnoszących się do samego wykonawcy lub jego kadry kierowniczej, stosownie do art. 22d ust. 1 p.z.p. Wymóg złożenia takiego oświadczenia nie jest uzasadniony w sytuacji formułowania warunków udziału w postępowaniu odnoszących się do pozostałej kadry Wykonawcy wymaganej w dokumentacji postępowania. 

Ponadto wobec aktualnego brzmienia w § 2 ust. 4 pkt 9 rozporządzenia w/s dokumentów zamawiający może żądać oświadczenia na temat wykształcenia i kwalifikacji zawodowych wykonawcy lub kadry kierowniczej wykonawcy. Obecne brzmienie rozporządzenia w/s dokumentów nie uprawnia do żądania oświadczenia wykonawcy odnoszącego się do osób, które będą uczestniczyć w wykonywaniu zamówienia na temat posiadania wymaganych uprawnień, jeżeli przepisy ustawy nakładają obowiązek posiadania takich uprawnień. Możliwość żądania od wykonawców oświadczenia o takiej treści była dopuszczalna na mocy uprzednio obowiązującego Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów  z dnia 19 lutego 2013 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz.U. z 2013, poz.231) (por. §1 ust. 1 pkt. 8 w/w rozporządzenia), które zostało uchylone 28 lipca 2016 r.,  co dodatkowo podważa zasadność żądania przez zamawiającego od wykonawców wspomnianego oświadczenia. 

W tym stanie rzeczy wykonawca, który nie złożył oświadczenia o treści wymaganej przez zamawiającego w SIWZ, którego według aktualnego brzmienia przepisów ustawy prawo zamówień publicznych oraz rozporządzenia w sprawie dokumentów zamawiający nie mógł oczekiwać, nie może być z tego powodu wykluczony z postępowania na podstawie art. 24 ust. 1 pkt. 12 p.z.p., a tym samym jego oferta nie może być traktowana jako odrzucona stosownie do art. 24 ust. 4 p.z.p. W myśl art. 24 ust. 1 pkt. 12 p.z.p.: Z postępowania o udzielenie zamówienia wyklucza się wykonawcę, który nie wykazał spełniania warunków udziału w postępowaniu lub nie został zaproszony do negocjacji lub złożenia ofert wstępnych albo ofert, lub nie wykazał braku podstaw wykluczenia. 

Taki wniosek wynika m.in. z uzasadnienia orzeczenia Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 5 lipca 2017 r., KIO 1276/17, w którym zauważono, że: „Z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego należy wykluczyć wykonawcę, który nie wykazał spełniania warunków udziału w postępowaniu, sformułowanych przez zamawiającego. Zatem, ocena możliwości ubiegania się o udzielenie zamówienia następuje w oparciu o warunki udziału w postępowaniu, które przez zamawiającego zostały wyartykułowane. Spełniać bowiem można tylko taki warunek, który został opisany, skonkretyzowany. W przypadku zaś niesformułowania warunku udziału w postępowaniu niemożliwa jest ocena jego spełniania, a w konsekwencji stwierdzenie, że wykonawcę należy wykluczyć z postępowania z powodu niespełniania warunku udziału w nim.”

Skoro brak jest podstaw do wykluczenia takiego wykonawcy, to jego oferty tym bardziej nie sposób traktować jako odrzuconej na podstawie art. 24 ust. 4 p.z.p. 


Image